Patroni

1501
Konstal 114NA

Stanisława Przybyszewska

Urodzona 1 X 1901 w Krakowie, zmarła 14 VIII 1935 w Gdańsku, pisarka. Córka pisarza Stanisława Przybyszewskiego i malarki Anieli Pająkówny. Do 1907 mieszkała z matką we Lwowie, następnie podróżowała z nią po Europie, ostatecznie osiadając w Paryżu. Odwiedziny w paryskim Muzeum Carnavalet zapoczątkowały trwającą całe jej życie  fascynację Wielką Rewolucją Francuską. Osierocona przez matkę w 1912, kontynuowała edukację w szkołach średnich m. in. w Zurychu i Wiedniu. W latach  1916–1919 uczyła się w Krakowie w seminarium nauczycielskim, zdając w 1920 egzamin maturalny. W okresie 1920-1923 przebywała w Poznaniu oraz Warszawie, podejmując studia w konserwatorium oraz na Wydziale Filozoficznym Uniwersytetu Poznańskiego. W 1923 przyjechała do Gdańska jako żona malarza Jana Panieńskiego, nauczyciela w Gimnazjum Polskim przy Am Weißen Turm 1 (obecnie ul. Augustyńskiego). Zamieszkała z mężem na terenie szkoły, w barakach na dziedzińcu. Związana ze środowiskiem intelektualnym gdańskiej Polonii. Po śmierci męża w 1925 starała się o etat nauczycielki w ww. Gimnazjum – jej podanie odrzucono z powodu braku wyższych studiów. Zachowała jednak bezpłatnie dotychczasowe mieszkanie. Wszechstronnie  uzdolniona, m.in. malarsko i muzycznie, ok. 1927 podjęła jednak decyzję o całkowitym poświęceniu się literaturze. Zmarła na gruźlicę płuc, wyniszczenia i uzależnienia od morfiny. Pochowano ją  17 VIII 1935  na Starym Cmentarzu Katolickim na Chełmie, grób nie zachował się. Jej największym dziełem jest dramat Sprawa Dantona, wystawiany już za życia Przybyszewskiej we Lwowie (1931) i Warszawie (1933) oraz sfilmowany przez Andrzeja Wajdę w 1983, z kreacjami aktorskimi m. in. W.Pszoniaka i G.Depardieu. Jest też autorką dramatów Dziewięćdziesiąty trzeci  oraz  Thermidor, powieści Ostatnie noce Ventôse’a, zbioru listów oraz wydanych dopiero w 2015 nowel pod wspólnym tytułem Cyrograf na własnej skórze i inne opowiadania. 22 V 1977 przy dawnym Gimnazjum Polskim odsłonięto poświęconą pisarce tablicę pamiątkową. W latach 1984–2015 jej imię nosił osiedlowy dom kultury przy ul. Nałkowskiej 3. W 2015 została bohaterką opery Olimpia z Gdańska Z. Krauzego, części realizowanego od 2011 cyklu Opera Gedanensis oraz komiksu opartego na podstawie libretta.

 

Więcej informacji na portalu Trójmiasto.pl